De Schans

De drie sluizen aan de  Schans

De Schans is een van ouds bekend buurtschap op de grens van de  dorpen  oorspronkelijke dorpen Alphen en Appeltern.  Aan de benedenloop van de Rijksche en Leeuwensche Wetering bevond zich tijdens de 80 jarige oorlog in de 16- en de 17de eeuw een kleine militaire versterking. Overstromingen en dijkverzwaringen hebben  in de loop der tijd alle sporen  uitgewist, alleen de naam is gebleven. Dit aarden verdedigingswerk was aangelegd ter beheersing van het Maasvak tussen Maasbommel en Alphen alsook ter controle van de Weteringsluizen: Leeuwensche sluis, Maasbommelsche sluis en Rijksche sluis. De afwatering werd tot in de 19de eeuw met watermolens en schutlakens gereguleerd, waarna stoomgemalen die functie overnamen. Op deze plaats is ook het veer al sinds eeuwen gevestigd. Het veerhuis was de plek waar ook de handelaren elkaar ontmoetten.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Links de schoorsteen van het Leeuwensch gemaal en rechts die van het Rijksch gemaal

 

 

 

 

 

 

 

 

De oude Wetering kwam voorheen uit bij de Schans en het verzorgde de waterhuishouding van de polders van Nijmegen tot aan Druten. Dit noemde men de Rijksche sluis.

De Leeuwensche sluis zorgde voor de afvoer uit de polders van Boven – en Beneden Leeuwen, Wamel en een stukje in Puiflijk.

De Maasbommelsche sluis voerde het overtollige water van deze dorpspolder af.

Jarenlang is er ruzie geweest over de afvoer van het overtollige water. Vooral in de periode dat de Maas hoog stond  hadden de lager gelegen polders veel last van het water dat de bovengelegen polders niet wilden of konden vasthouden via zgn. schutlakens.  Van enige samenwerking kon men niet spreken tussen het polderdistrict Rijk van Nijmegen en het polderdistrict Maas en Waal. Er was niet echt een vorm van gemeenschapszin. Aan het gesteggel tussen de bovendorpers en de benedendorpers wordt bij Koninklijk Besluit  van 17 april 1912  voor het gebied in de gemeente Alphen en Appeltern een eind gemaakt door het ingrijpen van de commissaris van de Koningin van de provincie Gelderland  jhr. S. van Citters die het door  kwelwater geteisterde gebied bezocht op 24 febr. 1910 Na zijn aandringen  is besloten tot de bouw van vier gemalen.
In de brugleuning van de Rijksche sluis is een steen opgenomen met de vermelding: ‘Deze sluis is geheel vernieuwd in 1892. In 1913 zijn zowel bij de Rijksche sluis als bij de Leeuwensche sluis nieuwe stoomgemalen gebouwd.  .