De technische restauratie voor en na 1997

 

Toon Hoogveld in 2014 met zoon Peter

 

De geschiedenis van de restauratie

Toon Hoogveld tijdens de redding van het stoomgemaal

 

Vanaf het begin is er door Toon Hoogveld gefilmd met een videocamera. Stukjes hiervan heb ik gebruikt om een indruk te geven hoe de redding en de latere restauratie verliep. De stem is ook van Toon.

Dit was een fantastisch initiatief met de destijds pas ontwikkelde analoge videocamera. E.e,a. is nu gedigitaliseerd.

Ook de foto’s van Theo Zelders heb ik gebruikt.

 

 

 

Het ketelhuis aan de voorzijde kunt u zien op

https://youtu.be/hrJEnzdQvHk    

Situatie nu

Ketel 1, 2 en 3

Ketel 3, 2 en 1

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ketel 1 en 2 zijn bedrijfsvaardig en worden regelmatig gebruikt en gekeurd. Ketel 3 is schoongemaakt en staat geconserveerd. Net zoals Ketel 2 is de stoomoververhitter van deze ketel compleet vernieuwd. Voor ketel 1 ligt een reserve oververhitter klaar voor het geval deze nog originele lekt raakt.

Zie tzt de video hierover.

 

Het volgende filmpje geeft een beeld van het ketelhuis achter. Van hieruit gaan de rookgassen via ondergrondse kanalen naar de schoorsteen.

https://youtu.be/yF76eh15D7M

Situatie nu

Ketelhuis deur achter, ingang werkplaats en achterwand ketelbemetseling

Achterkant ketel 2 en 3 met gescheurde voegen door oververhitting in het verleden

Het gezamenlijke rookgaskanaal van de drie ketels richting schoorsteen

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De machinekamer met de twee stoommachines

https://youtu.be/ztcgvyRwus4

Situatie nu

Machine 1

Machine 2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De voedingpomp bij elke stoommachine in de machinekamer

https://youtu.be/eM2c5iIQZrI

De situatie nu

 

Machine 1 met links de grijze voedingpomp

Plunjerrpomp met excentriekaandrijving

Pomphuis en kleppenkast

 

 

 

 

 

 

 

 

De nieuwe elektrische voedingpomp in de kelder

https://youtu.be/M15aOmvpmUY

De situatie nu

De elektrische voedingpomp

 

 

 

 

De centrifugaalpomp met elektromotor

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De condensor en de luchtpomp

https://youtu.be/lsq5Seu2mLE

Situatie nu

De gedemonteerde condensor met Henk van de W. (r) en Daan T. (l) in 1999

De stoomafvoerpijp naar de condensor

De (meng) condensor

 

 

 

 

 

 

 

 

De aandrijving van de vacuümpomp geschiedt door een krukmechanisme vanaf de machine. De vacuümpomp wordt ook wel natte luchtpomp genoemd. Deze pomp voert lucht af waardoor onderdruk ontstaat aan het einde van de arbeidsslag maar ook het koelwater en de gecondenseerde stoom wordt afgevoerd.

https://youtu.be/Sb1oFBNcrAs

Situatie nu

 

Krukaandrijving voor restauratie

Na restauratie met afscherming

Vacuümpomp of natte luchtpomp

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De hoofdstoomafsluiter van de stoommachine en de stoomdroger

https://youtu.be/MeCxJVOmvMw

De situatie nu

Hoofdstoomafsluiter van Machine 1 met eronder in de kelder de stoomdroger

Geïsoleerde stoomdroger in de kelder. Een toevoer van de ketel en 2 afvoeren naar de machine

Inspectie van de hoofdstoomafsluiter door Roy G.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De stoomdroger zonder isolatie  in de kelder

https://youtu.be/lLo2EcdBSqM

 

Deze film van Toon Hoogveld eindigt met de tekst :

Een toen begon het grote karwei…

Dit was een passende naam want het heeft jaren geduurd voordat de twee machines onder stoom gebracht konden worden. Na de keuring van grote Ketel 2 kon ook werkelijk weer water  gepompt worden met de stoommachines.  Veel uit de eerste periode is met een videocamera vastgelegd en van diverse mensen kreeg ik foto’s uit die periode.

 

Ketelhuis met twee ketels die veilig gestookt kunnen worden

Machinekamer met twee stoommachines en bemalingspompen die bedrijfsvaardig zijn

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Er zijn vanaf 1984, toen de Stichting Baet & Borgh het oude gemaal in bezit kreeg, een aantal fases geweest.

-De eerste  vrijwilligerss maken het gebouw regen- en winddicht

-De storm die met name het dak van  de machinekamer veel schade gaf

-Verzekeringsgeld en eigen inzet maakten het gebouw weer dicht

-De herbouw van de schoorsteen

-De echte aanpak van de restauratie hierna. Jaap  maakte hier een projectplan voor.

-De periode om het gemaal in stand te houden

 

De diverse fases werden soms onderbroken door perikelen tussen het toenmalige bestuur en de vrijwilligers op de werkvloer. Meestal ging dat om geld voor de aanschaf van materialen  t.b.v. de redding van het stoomgemaal. De werkzaamheden lagen dan stil. Die periode heb ik (gelukkig) niet meegemaakt maar uit de knipselkrantartikelen kun je opmaken dat het soms al stormde voordat de echte grote storm over het gemaal trok. Gelukkig kon er uiteindelijk geld voor de herbouw van de schoorsteen worden verkregen.

Film komt.

 

Het begin van de schoorsteen herbouw

Nadat de schoorsteen in 1997 was herbouwd, werd onder leiding van Jaap Garsijn met vele andere vrijwilligers de technische restauratie begonnen.

Omroep Gelderland kwam tijdens die periode een keer op bezoek en maakte een leuke film.

https://youtu.be/D2zhXUpWUDc

Dit resulteerde in het met succes herkeuren van Ketel 1, het weer in bedrijf nemen van Machine 1 en van bemalingspomp 1. Alle apparatuur werd gedemonteerd, schoongemaakt, zonodig gerepareerd en weer gemonteerd met nieuwe pakking. Diverse stoom-, condensaat- en waterleidingen zijn compleet vernieuwd.

Inspectie van krukpen en lager van Machine 1 door een tweetal vrijwilligers eind jaren 90. (Stef G. en Luc K.)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De ketel was in 1999 grondig geïnspecteerd met een ambtenaar van het stoomwezen. Nadat de ketel met water was geperst op 16,2 kg/cm2  bleek hij niet te lekken. Het werd haalbaar geacht om hem weer in bedrijf te nemen.   De eerste keer dat er vuur in de ketel gebracht werd, was op 19 maart 2001. Daan Toonen maakte opnames met een videocamera en die opnames mocht ik gebruiken. De ketel werd een aantal dagen gestookt. Er waren wat lekkages die verholpen konden worden en de stoomleidingen naar de stoommachines werden schoon/doorgeblazen zodat het vuil eruit verwijderd werd. Van groot belang was dat de stoominjector goed kon werken zodat de ketel weer gevoed kon worden. Ook de spui en de veiligheid van de ketel  zijn belangrijke appendages waar de stokers en machinisten op vertrouwen.

 

Filmopnames van Daan Toonen

https://youtu.be/hLi7AjWeIG8

 

 

 

 

 

Ook werd de kolenloods in die periode hersteld en omgebouwd tot een bezoekersruimte met erachter een werkplaats. Het grote herstel van de kolenloods werd uitgevoerd door Peer Vos  die later een timmerbedrijf in het achterste gedeelte van de kolenloods opstartte. Het bleek jarenlang een prima combinatie te zijn met de vrijwilligers.

 

Ook het dak werd geheel gerenoveerd

 

 

 

Meer foto’s van de kolenloods op :

https://youtu.be/p7P4gZz3i8s

 

 

 

 

 

 

Peer Vos tijdens de restauratie van de kolenloods

De nieuwe zijwand

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Commissaris J. Kamminga heropende het stoomgemaal op 18 mei 2001.

Film komt

 

 

 

 

 

Al in 1998 was ik bij een open dag op het stoomgemaal wezen kijken maar ik was nog werkzaam als opleider (vaak ook in de weekenden)  in Nijmegen. Jaap kende ik van deze centrale.

Zie mijn videoverslag op http://stoomgemalenmaasenwaal.nl/over/

In 2002 ben ik ook als vrijwilliger begonnen en na enige tijd besloot Jaap  te stoppen  (2003???) en heb ik het stokje van hem overgenomen. Met de andere vrijwilligers zijn we verder gegaan om de restauratie verder af te ronden.

Een van de eerste grote klussen die we nog met Jaap Garsijn uitvoerden was het demonteren van de waaier met as  van bemalingspomp 2. Deze is uit de machinekamer met een hijsbok vervoerd naar het ketelhuis en voor het ketelhuis geparkeerd. De waaier is naar de machinefabriek van  Sepers  in Heerewaarden vervoerd waar de asdelen en lagers  opgeknapt werden. Ondertussen werd het pomphuis binnen gereinigd en met een beschermende coating behandeld.

Het bezoekerscentrum werd  tot 2002 gerund door Annie en Pieter Verberne. Zij maakten afspraken voor groepsbezoeken met rondleidingen. Zodoende werden er wat inkomsten gecreëerd. Pieter Verberne was toen al een tijdje bestuurslid van Baet & Borgh maar door diverse oorzaken viel het toenmalige bestuur weer uit elkaar. Tijdens mijn inwerkperiode  bij Ketel 1, samen met Stef Geurts, ontstond het idee om toe te treden als bestuurslid.

Er werd  een nieuw bestuur geformeerd met Jan Reijnen als voorzitter en Bonne van Dekken als secretatis. Harry Pastors werd penningmeester  en die begon aan een grote klus om alle financiën van de laatste hectische  jaren op orde te krijgen. Hans Knoop (van huis uit een techneut) nam  het bezoekerscentrum voor zijn rekening en besteedde in die tijd ook  veel tijd aan allerhande klusjes, vooral schilderwerk, in en rondom het complex.

 

Zelf nam ik als technische coördinator het restauratieproject van Jaap over en we gingen verder om Machine 2 ook weer operationeel te krijgen. Er was weer een slagvaardig bestuur en er werden verdere plannen gemaakt.

Van de werkzaamheden  vanaf het moment dat ik als vrijwilliger begon in 2002  tot 2004 is er geen verslag gemaakt. Er ws een soort projectplanning opgesteld door  Jaap die we volgden. Met de stoomweekenden (ongeveer 6 per jaar) stookten we de ketel (nr 1) en konden we machine 1 laten draaien. Echt water pompen was wel geprobeerd en dat lukte ook wel kortstondig maar deze ketel was te klein. Er werd dus besloten om voorlopig met de combinatie stoommachine en pomp te draaien maar zonder echt te pompen. Bovendien bleek uit metingen met zeer moderne laser apparatuur dat de aslijn van stoommachine en waaier niet geheel in lijn lag. Oorzaak was verzakking en scheuren van het gebouw en roestvorming onder de lagers van het pomphuis. De lagers van de pomp zelf waren dan ook uitgesleten. Later hebben we dit probleem aangepakt want we accepteerden dit niet.

Een van de grote klussen was het restaureren van machine 2. Bijna alle onderdelen waren gedemonteerd, hersteld en of gezuiverd en weer terug geplaatst. Ook alle stoomleidingen naar de machine werden vernieuwd.

 

In 2004 ben ik begonnen met het zgn. Tuutjournaal. Vanaf die periode beschreef ik de werkzaamheden die op het stoomgemaal uitgevoerd werden. Ook werd daarin een stukje planning opgenomen. Via email werd dit verstuurd. Ook sponsors en andere belangstellenden kregen dit Tuutjournaal zodat er een grote groep belangstellenden ontstond die ik vaak ontmoette op het stoomgemaal tijdens de stoomweekenden.

Mijn plan is om een samenvatting te maken hoe de restauratie is verlopen.

http://stoomgemalenmaasenwaal.nl/het-tuutjournaal/